ವರ್ಣಮಾಲೆ ೨ — ವ್ಯಂಜನಗಳು
The alphabet II: consonants, old letters, ottakshara

ವರ್ಗೀಯ-ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು, ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ-ಮಹಾಪ್ರಾಣ, ಹಳೆಯ ಱ-ೞ, ಒತ್ತಕ್ಷರ.

Classified and unclassified consonants, aspiration, the old letters ra/lla, and conjuncts.

ಓದಿ · Read

ಕತೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ — ಎರಡೂ ಸರಿ; ಒಂದರಲ್ಲಿ ತ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಥ. ಈ ‘ಥ’ದಂತಹ ಗಟ್ಟಿ ಉಸಿರಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕೊಡುಗೆ; ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಪದಗಳು ಮೆದು ಉಸಿರಿನವು. ವ್ಯಂಜನಗಳ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಇಂದು ನಕ್ಷೆ ಹಾಕಿ ನೋಡೋಣ.

ಕತೆ and ಕಥೆ — both are correct; one has ತ, the other ಥ. Heavy-breath letters like ಥ are Sanskrit's contribution; pure Kannada words use the light-breath ones. Today we map the world of consonants.

ವಿವರಣೆ · Explanation

ಸ್ವರದ ನೆರವಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರ ವ್ಯಂಜನ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ವ್ಯಂಜನಗಳು — ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಗೀಯ, ಒಂಬತ್ತು ಅವರ್ಗೀಯ. ವರ್ಗೀಯವು ಐದು ಸಾಲು: ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ (ಕ-ವರ್ಗ), ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ (ಚ-ವರ್ಗ), ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ (ಟ-ವರ್ಗ), ತ ಥ ದ ಧ ನ (ತ-ವರ್ಗ), ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ (ಪ-ವರ್ಗ). ಅವರ್ಗೀಯ ಒಂಬತ್ತು: ಯ ರ ಲ ವ ಶ ಷ ಸ ಹ ಳ.

A consonant (ವ್ಯಂಜನ) can be pronounced only with the help of a vowel. Kannada has thirty-four: twenty-five classified (ವರ್ಗೀಯ) in five rows by place of articulation — ಕ-ವರ್ಗ, ಚ-ವರ್ಗ, ಟ-ವರ್ಗ, ತ-ವರ್ಗ, ಪ-ವರ್ಗ — and nine unclassified (ಅವರ್ಗೀಯ): ಯ ರ ಲ ವ ಶ ಷ ಸ ಹ ಳ. With 13 vowels and 2 yogavahas, that makes the familiar 49 letters.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕ್ರಮ: ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ (ಮೆದು ಉಸಿರು — ಕ, ಗ); ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹಾಪ್ರಾಣ (ಗಟ್ಟಿ ಉಸಿರು — ಖ, ಘ); ಐದನೆಯದು ಅನುನಾಸಿಕ (ಮೂಗಿನ ದನಿ — ಙ ಞ ಣ ನ ಮ). ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ: ಭಾಷೆ, ಮೇಘ, ಕಥೆ. ಅಚ್ಚಗನ್ನಡ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ — ಅದಕ್ಕೇ ಕಥೆ ಕನ್ನಡದ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ಆಯಿತು!

Each row has a pattern: the 1st and 3rd letters are ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ, light breath (ಕ, ಗ); the 2nd and 4th are ಮಹಾಪ್ರಾಣ, heavy breath (ಖ, ಘ); the 5th is the nasal ಅನುನಾಸಿಕ (ಙ ಞ ಣ ನ ಮ). Aspirates occur mostly in Sanskrit-origin words: ಭಾಷೆ, ಮೇಘ, ಕಥೆ. Native Kannada words avoid them — which is exactly why ಕಥೆ became ಕತೆ on Kannada tongues!

ಹಳಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಿದ್ದವು: ಱ ಮತ್ತು ೞ. ಅಱಿ ಎಂಬುದು ಈಗ ಅರಿ (ತಿಳಿ); ಬಾೞ್ ಎಂಬುದು ಈಗ ಬಾಳು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಱ ರ-ದಲ್ಲಿಯೂ ೞ ಳ-ದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆರೆತುಹೋದವು; ಹಳೆಯ ಶಾಸನ-ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಒತ್ತಕ್ಷರ: ವ್ಯಂಜನದ ಕೆಳಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯಂಜನದ ಒತ್ತು ಸೇರಿದರೆ ಒತ್ತಕ್ಷರ — ಅಮ್ಮ, ಅಕ್ಕ, ಹಬ್ಬ (ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರದ ಒತ್ತು — ಸಜಾತೀಯ); ಸೂರ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರ (ಬೇರೆ ಅಕ್ಷರದ ಒತ್ತು — ವಿಜಾತೀಯ).

Old Kannada had two more letters: ಱ (a second r) and ೞ (a special l). ಅಱಿ is now ಅರಿ (to know); ಬಾೞ್ is now ಬಾಳು (to live). Over time ಱ merged into ರ and ೞ into ಳ; you meet them only in old inscriptions and poetry. Finally, ಒತ್ತಕ್ಷರ: when a consonant carries another consonant sign below it — ಅಮ್ಮ, ಅಕ್ಕ, ಹಬ್ಬ (same consonant doubled: ಸಜಾತೀಯ); ಸೂರ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರ (different consonants: ವಿಜಾತೀಯ).

ಅಭ್ಯಾಸ · Practice

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು ಎಷ್ಟು? How many classified consonants are there?

ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅದರ ಬಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ. Match the letter with its type.

ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ? Where do aspirated letters mostly appear?

ಹಳಗನ್ನಡ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ. Match the Old Kannada form with the modern form.

ಸೂರ್ಯ ಪದದ ಒತ್ತಕ್ಷರ ಯಾವ ಬಗೆಯದು? What kind of conjunct is in the word surya?

ಬಳಸಿ ನೋಡಿ · Use it

ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆದು ನೋಡಿ: ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸ್ವರ, ಎಷ್ಟು ವ್ಯಂಜನ, ಒತ್ತಕ್ಷರ ಇದೆಯೇ? ಮನೆಯವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿ.

Write your name and analyse it: how many vowels, how many consonants, any ಒತ್ತಕ್ಷರ? Is any letter a ಮಹಾಪ್ರಾಣ (a clue the name is Sanskrit-origin)? Do the same for your family members' names.