ಪದಗಳ ಮೂಲ — ತತ್ಸಮ, ತದ್ಭವ, ದೇಶ್ಯ, ಅನ್ಯದೇಶ್ಯ
Where words come from: tatsama, tadbhava, native and borrowed

ಕನ್ನಡದ ಪದಸಂಪತ್ತಿನ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಗಳು — ಸಮೃದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ.

The four sources of Kannada vocabulary, with rich examples.

ಓದಿ · Read

“ಅಮ್ಮ ಬಜಾರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸಾಬೂನು ತಂದರು; ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕತೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದೆ.” ಈ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲೋಕದ ಪದಗಳಿವೆ: ಅಮ್ಮ, ಮನೆ ಕನ್ನಡದ ಮಣ್ಣಿನವು; ಪುಸ್ತಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ್ದು; ಕತೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದು ಕನ್ನಡವಾದದ್ದು; ಬಜಾರು ಪಾರಸಿಯದು, ಸಾಬೂನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರದು! ಕನ್ನಡದ ಪದಸಂಪತ್ತು ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು.

“Mother went to the bazaar and brought soap; I sat at home reading a story book.” That one sentence holds words from four worlds: ಅಮ್ಮ and ಮನೆ are Kannada soil; ಪುಸ್ತಕ is Sanskrit; ಕತೆ came from Sanskrit and became Kannada; ಬಜಾರು is Persian and ಸಾಬೂನು Portuguese! Kannada's word-wealth flows in from four directions.

ವಿವರಣೆ · Explanation

೧. ತತ್ಸಮ — “ಅದಕ್ಕೆ ಸಮ” ಎಂದು ಅರ್ಥ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಿಸದೆ ಬಳಸುವುದು — ರಾಮ, ಭೂಮಿ, ಕಥೆ, ವಿದ್ಯೆ, ವರ್ಷ. ೨. ತದ್ಭವ — “ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು”: ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ಕನ್ನಡದ ಬಾಯಿಗೆ ಒಗ್ಗಿ ರೂಪ ಬದಲಾದದ್ದು — ಕಥೆ ಕತೆಯಾಯಿತು, ವರ್ಷ ವರುಷವಾಯಿತು. ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಒತ್ತು ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತದೆ, ಪದ ಕನ್ನಡದ ದನಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

1. ತತ್ಸಮ means “same as that”: a Sanskrit word used with little change — ರಾಮ, ಭೂಮಿ, ಕಥೆ, ವಿದ್ಯೆ, ವರ್ಷ. 2. ತದ್ಭವ means “born from that”: the Sanskrit word reshaped by Kannada mouths — ಕಥೆ became ಕತೆ, ವರ್ಷ became ವರುಷ. Aspirates soften, clusters loosen, and the word takes on a Kannada voice.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಡಿಗಳು: ಅಕ್ಷರ - ಅಕ್ಕರ, ಶ್ರೀ - ಸಿರಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯ - ಅಚ್ಚರಿ, ಯಾತ್ರೆ - ಜಾತ್ರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ - ಲಕುಮಿ, ಕಾರ್ಯ - ಕಜ್ಜ, ದೀಪಾವಳಿ - ದೀವಳಿಗೆ, ಪುಸ್ತಕ - ಹೊತ್ತಗೆ. ಕೆಲವು ತದ್ಭವಗಳು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ (ಅಚ್ಚರಿ, ಜಾತ್ರೆ, ಸಿರಿ); ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಷ್ಟೇ (ಕಜ್ಜ, ಹೊತ್ತಗೆ).

Famous pairs (tatsama - tadbhava): ಅಕ್ಷರ - ಅಕ್ಕರ, ಶ್ರೀ - ಸಿರಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯ - ಅಚ್ಚರಿ, ಯಾತ್ರೆ - ಜಾತ್ರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ - ಲಕುಮಿ, ಕಾರ್ಯ - ಕಜ್ಜ, ದೀಪಾವಳಿ - ದೀವಳಿಗೆ, ಪುಸ್ತಕ - ಹೊತ್ತಗೆ. Some tadbhavas are today's everyday words (ಅಚ್ಚರಿ, ಜಾತ್ರೆ, ಸಿರಿ); others live mainly in older poetry (ಕಜ್ಜ, ಹೊತ್ತಗೆ).

೩. ದೇಶ್ಯ — ಕನ್ನಡದ (ದ್ರಾವಿಡ) ಮೂಲದ ಪದಗಳು; ಭಾಷೆಯ ಜೀವಾಳ: ಮನೆ, ನೆಲ, ಮಳೆ, ಬೆಟ್ಟ, ಹಾಲು, ಕಣ್ಣು, ಊರು, ಅಕ್ಕ, ಮಗು. ೪. ಅನ್ಯದೇಶ್ಯ — ಬೇರೆ ದೇಶ-ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬಂದವು. ಪಾರಸಿ-ಅರಬ್ಬಿ: ಬಜಾರು, ಜಮೀನು, ಕಚೇರಿ, ರಸ್ತೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್: ಸಾಬೂನು, ಮೇಜು, ಅಲಮಾರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಬಸ್ಸು, ರೈಲು, ಸ್ಕೂಲು. ಗಮನಿಸಿ — ಎಲ್ಲವೂ ಕನ್ನಡದ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟಿವೆ: bus ಬಸ್ಸು ಆಯಿತು, ಉಕಾರ ಸೇರಿತು!

3. ದೇಶ್ಯ — native words of Kannada's own Dravidian stock, the lifeblood: ಮನೆ, ನೆಲ, ಮಳೆ, ಬೆಟ್ಟ, ಹಾಲು, ಕಣ್ಣು, ಊರು, ಅಕ್ಕ, ಮಗು. 4. ಅನ್ಯದೇಶ್ಯ — loans from other lands. Persian-Arabic: ಬಜಾರು, ಜಮೀನು, ಕಚೇರಿ, ರಸ್ತೆ. Portuguese: ಸಾಬೂನು, ಮೇಜು, ಅಲಮಾರು. English: ಬಸ್ಸು, ರೈಲು, ಸ್ಕೂಲು. Notice — every loan wears Kannada dress: bus became ಬಸ್ಸು, gaining a final u!

ಅಭ್ಯಾಸ · Practice

ತತ್ಸಮವನ್ನು ಅದರ ತದ್ಭವದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ. Match the tatsama with its tadbhava.

ದೇಶ್ಯ ಪದ ಯಾವುದು? Which is a native (deshya) word?

ಅನ್ಯದೇಶ್ಯ ಪದವನ್ನು ಮೂಲ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ. Match the loanword with its source language.

ಕಥೆ → ಕತೆ ಆದಾಗ ಏನು ಬದಲಾಯಿತು? What changed when kathe became kate?

“ಅಜ್ಜಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದರು” — ‘ಜಾತ್ರೆ’ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪದ? In this sentence, what kind of word is jaatre?

ಬಳಸಿ ನೋಡಿ · Use it

ನಿಮ್ಮ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಹತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರು ಬರೆಯಿರಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ದೇಶ್ಯವೋ, ತತ್ಸಮವೋ, ತದ್ಭವವೋ, ಅನ್ಯದೇಶ್ಯವೋ ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ಗುರುತು ಹಾಕಿ.

List ten things in your kitchen and guess each word's origin: ದೇಶ್ಯ, ತತ್ಸಮ, ತದ್ಭವ or ಅನ್ಯದೇಶ್ಯ. (Hint: ಹಾಲು, ಅಕ್ಕಿ are native; ಗ್ಲಾಸು, ಸ್ಟವ್ವು are English in Kannada dress.)