ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಆಜ್ಞೆ
Commands, suggestions and modals

ಮಾಡು, ಮಾಡಿ, ಮಾಡಿರಿ, ಮಾಡೋಣ, ಮಾಡಲಿ; ಮಾಡಬೇಕು-ಬಹುದು-ಬಾರದು-ಬಲ್ಲ.

The imperative ladder and the modal series ಬೇಕು/ಬಹುದು/ಬಾರದು/ಬಲ್ಲ.

ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ · You already know this

ಬನ್ನಿ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ, ಹೋಗೋಣ — ದಿನವೂ ಕೇಳುವ ಮಾತುಗಳು. ಧಾತುವೇ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೂಲರೂಪ ಎಂದು ಮೊದಲ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆವು; ಇಂದು ಆಜ್ಞೆಯ ಪೂರ್ಣ ಏಣಿ ಮತ್ತು ಬೇಕು-ಬಹುದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸೋಣ.

ಬನ್ನಿ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ, ಹೋಗೋಣ — you hear these every day. Lesson 1 showed that the bare root is itself a command; today we build the full politeness ladder and the modal series ಬೇಕು/ಬಹುದು/ಬಾರದು/ಬಲ್ಲ.

ನಿಯಮಗಳು · The rules

ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಧಾತುವೇ ಏಕವಚನ (ಮಾಡು); ಇ ಸೇರಿದರೆ ಗೌರವರೂಪ (ಮಾಡಿ); ಇರಿ ಸೇರಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಗೌರವ (ಮಾಡಿರಿ).

ನಿಯಮ 16

ಓಣ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಕೂಡಿ-ಮಾಡುವ ಸೂಚನೆ (ಮಾಡೋಣ); ಅಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಮೂರನೆಯವರ ಕುರಿತ ಅನುಮತಿ-ಹಾರೈಕೆ (ಮಾಡಲಿ).

ನಿಯಮ 17

ಧಾತುವಿನ ಅಕಾರಾಂತ ಭಾವರೂಪಕ್ಕೆ ಬೇಕು, ಬಹುದು, ಬಾರದು, ಬಲ್ಲ ಸೇರಿ ವಿಧಿ-ಸಾಧ್ಯತೆ-ನಿಷೇಧ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ — ಮಾಡಬೇಕು, ಮಾಡಬಹುದು, ಮಾಡಬಾರದು, ಮಾಡಬಲ್ಲ.

ನಿಯಮ 18

ನಿಷೇಧದ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಬೇಡ: ಮಾಡಬೇಡ (ಏಕವಚನ), ಮಾಡಬೇಡಿ (ಗೌರವ). ಬಲ್ಲ ಸರಣಿ ಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ: ಮಾಡಬಲ್ಲನು, ಮಾಡಬಲ್ಲಳು, ಮಾಡಬಲ್ಲರು; ಇದರ ನಿಷೇಧ ಮಾಡಲಾರ — ಮಾಡಲಾರೆನು, ಮಾಡಲಾರನು.

Negative commands take ಬೇಡ: ಮಾಡಬೇಡ (don't, informal), ಮಾಡಬೇಡಿ (polite). The capability modal conjugates fully: ಮಾಡಬಲ್ಲನು, ಮಾಡಬಲ್ಲಳು, ಮಾಡಬಲ್ಲರು (can do); its negative is ಮಾಡಲಾರ-: ಮಾಡಲಾರೆನು (I cannot). These ಬೇಕು/ಬಹುದು forms are person-less — context supplies the subject.

ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ · Step by step

ಮಾಡು → ಮಾಡಬೇಕು

ಮಾಡು → ಮಾಡ — ಧಾತುವಿನ ಅಕಾರಾಂತ ಭಾವರೂಪ
ಮಾಡ + ಬೇಕು — ಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಧಿಸೂಚಕದ ಸೇರಿಕೆ
ಮಾಡಬೇಕು — ಸಿದ್ಧರೂಪ — ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥ

ಮಾಡು + ಅಲಿ → ಮಾಡಲಿ

ಮಾಡು + ಅಲಿ — ಧಾತು + ಮೂರನೆಯ ಪುರುಷದ ವಿಧಿಪ್ರತ್ಯಯ
ಮಾಡ್ + ಅಲಿ — ಉಕಾರಕ್ಕೆ ಲೋಪಸಂಧಿ
ಮಾಡಲಿ — ಸಿದ್ಧರೂಪ — ಅವನು ಮಾಡಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ

ಅಭ್ಯಾಸ · Practice

ರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ. Match form to meaning.

ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಟ ________ — ಅಪಾಯವಿದೆ. Children must not play here — it is dangerous.

ನಾಳೆ ಬೇಗ ಏಳ________; ರೈಲು ಆರು ಗಂಟೆಗೆ. (ಅಗತ್ಯ) We must get up early tomorrow; the train is at six.

ಒಳಗೆ ಬರ________? — ಅನುಮತಿ ಕೇಳುವ ರೂಪ ಯಾವುದು? May I come in? — which modal asks permission?

ವಾಕ್ಯ ರಚಿಸಿ — “Let us go to the market.” Arrange the words.

ಅವಳು ಮೂರು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡ________. (ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ) She can speak three languages (capability form).