Level 6 · Lesson 18

ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು: ತಲೆ ತಿನ್ನಬೇಡ!
Idioms: body-part expressions

ತಲೆ ತಿನ್ನು, ಕೈ ಕೊಡು, ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ — ಕನ್ನಡದ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು.

Eat someone's head, give the hand, belly-burn — Kannada idioms decoded.

ಆಲಿಸಿ · Listen

ಗೆಳೆಯರ ಹರಟೆ
 ಪವನ್ —  ನಿನ್ನೆ ಸಿನಿಮಾಗೆ ನೀನು ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ! ಒಳ್ಳೆ ಕೈ ಕೊಟ್ಟೆ ನೋಡು. 
You never showed up for the movie yesterday! You really stood me up.  
 ಹರೀಶ —  ಕ್ಷಮಿಸೋ ಮಾರಾಯ. ಮನೆಗೆ ನೆಂಟರು ಬಂದಿದ್ದರು. ಮೂರು ಗಂಟೆ ತಲೆ ತಿಂದರು! 
Forgive me, my friend. Relatives had come home. They ate my head for three hours!  
 ಪವನ್ —  ಹಹ! ಸರಿ, ಬಿಡು. ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಗಿರಿ ಹೊಸ ಕಾರು ಕೊಂಡಿದ್ದಾನಂತೆ. 
Ha! Okay, let it go. By the way, they say Giri has bought a new car.  
 ಹರೀಶ —  ಗೊತ್ತು. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಶೀನನಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ! 
I know. Seena next door is burning with jealousy at the sight of it!  
 ಪವನ್ —  ಶೀನ ಎಲ್ಲರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಮೂಗು ತೂರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನೂ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಕಾರು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನಂತೆ! 
Seena pokes his nose into everyone's business. Now they say he too will take a loan and buy a car!  
 ಹರೀಶ —  ಅಯ್ಯೋ! ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು ಅಂತ ಯಾರಾದರೂ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. 
Oh dear! Someone should tell him: stretch your legs only as far as your bed.  

ವಿವರಣೆ · Explanation

ನುಡಿಗಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ, ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ಇರುವ ಮಾತು. ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು ಬಹಳ: ತಲೆ ತಿನ್ನು = ಮಾತಿನಿಂದ ಕಾಡು; ಕೈ ಕೊಡು = ಮೋಸ ಮಾಡು, ಬರದೆ ಇರು; ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ = ಅಸೂಯೆ; ಮೂಗು ತೂರಿಸು = ಬೇರೆಯವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹಾಕು. ಗಮನಿಸಿ: “ಕೈ ಕೊಡು” ನುಡಿಗಟ್ಟು; “ಕೈಯನ್ನು ಕೊಡು” ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಕ್ಯ.

A ನುಡಿಗಟ್ಟು (idiom, literally 'speech-knot') means something different from its literal words — and Kannada loves building them from body parts. ತಲೆ ತಿನ್ನು 'eat the head' = pester with talk; ಕೈ ಕೊಡು 'give the hand' = let someone down, fail to show; ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ 'belly-burn' = jealousy (ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು is its twin); ಮೂಗು ತೂರಿಸು 'thrust the nose' = meddle. Context tells idiom from literal: ತಲೆ ತಿನ್ನಬೇಡ never means cannibalism!

ಇಂದಿನ ಗಾದೆ: “ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು”. ಹಾಸಿಗೆ = bed; ಚಾಚು = stretch. ಹಾಸಿಗೆಗಿಂತ ಉದ್ದ ಕಾಲು ಚಾಚಿದರೆ ಕಾಲು ನೆಲದ ಮೇಲೆ! ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ-ಸಂಪತ್ತಿನ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಬಾಳಿ. ಸಾಲ ಮಾಡಿ ದೊಡ್ಡ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಗಾದೆ.

Today's gāde: ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು — stretch your legs only as far as your bed reaches. The structure ಇದ್ದಷ್ಟು means 'as much as there is'. Moral: live within your means; said of anyone borrowing for show, like Seena and his loan-bought car. English cousin: cut your coat according to your cloth.

ಪದಗಳು · Vocabulary

ಪದ	Meaning	ಟಿಪ್ಪಣಿ · Note
ನುಡಿಗಟ್ಟು	idiom
ತಲೆ ತಿನ್ನು	to pester (lit. eat the head)
ಕೈ ಕೊಡು	to let down (lit. give the hand)
ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ	jealousy (lit. belly-burn)	also ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು
ಮೂಗು ತೂರಿಸು	to poke one's nose in
ನೆಂಟರು	relatives
ಸಾಲ	loan, debt
ಹಾಸಿಗೆ	bed, bedding
ಚಾಚು	to stretch out

ಅಭ್ಯಾಸ · Practice

“ಅವನು ನನಗೆ ಕೈ ಕೊಟ್ಟ” — ಅರ್ಥ ಏನು? What does 'he gave me the hand' mean?

ಯಾರೋ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ? Someone is pestering you with questions. Which idiom fits?

ಬೇರೆಯವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ________ ತೂರಿಸಬೇಡ. Fill the body part: don't poke your ___ into others' affairs.

ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ________. Complete the proverb.

ನುಡಿಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಜೋಡಿಸಿ. Match idiom and meaning.

ಬಳಸಿ ನೋಡಿ · Use it

ನಾಲ್ಕು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿಗೂ ನಿಮ್ಮದೇ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಮಾಡಿ — ನಿಜವಾದ ಜನ, ನಿಜವಾದ ಸಂದರ್ಭ ಇರಲಿ. ಉದಾ: “ನನ್ನ ತಮ್ಮ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ದಿನವಿಡೀ ತಲೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ.” ಎಚ್ಚರ: ಹಿರಿಯರ ಮುಂದೆ ತಮಾಷೆಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಯೋಚಿಸಿ!

Make one sentence of your own with each of the four idioms, naming real people and situations — e.g. ನನ್ನ ತಮ್ಮ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ದಿನವಿಡೀ ತಲೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ ('my little brother eats my head all day in the holidays'). One caution: these are informal and playful — keep them for friends and family, not for your boss.