ಪರಿಭಾಷೆ ೨ — ಸಂಧಿ, ಸಮಾಸ, ಕೃದಂತ, ತದ್ಧಿತ
Grammar metalanguage II: sandhi, samasa, krudanta, taddhita

ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯಗಳ ಪರಿಚಯ — ಪರಿಚಿತ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ.

A preview of the four big topics ahead, through words you already know.

ಓದಿ · Read

ಮಳೆಗಾಲ ಬಂತು. ಕನ್ನಡಿಗರು ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದು ಓಡುತ್ತಾರೆ; ಮಕ್ಕಳ ಓಟ ನೋಡುವುದೇ ಚಂದ. — ಈ ಪುಟ್ಟ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರಹಸ್ಯಗಳಿವೆ: ಮಳೆಗಾಲ ಎರಡು ಪದಗಳ ಮದುವೆ; ಕನ್ನಡಿಗ ಒಂದು ಪದದ ಮಗು; ಓಟ ಒಂದು ಧಾತುವಿನ ಮಗು; ನೋಡುವುದೇ ಪದದೊಳಗೆ ಸಂಧಿಯ ಕೈಚಳಕ. ಇವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯಗಳು.

ಮಳೆಗಾಲ ಬಂತು — the rainy season has come. Kannadigas run holding umbrellas; watching the children's running is a delight. This little passage hides four secrets: ಮಳೆಗಾಲ is a marriage of two words; ಕನ್ನಡಿಗ is the child of a noun; ಓಟ is the child of a verb root; and inside ನೋಡುವುದೇ, sandhi is at work. These are the four big topics of the levels ahead.

ವಿವರಣೆ · Explanation

ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಕಾಲವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಸೇರುವುದೇ ಸಂಧಿ.

ನಿಯಮ 3

ಮನೆ + ಅಲ್ಲಿ = ಮನೆಯಲ್ಲಿ; ಮಾತು + ಇಲ್ಲ = ಮಾತಿಲ್ಲ; ಹೊಸ + ಕನ್ನಡ = ಹೊಸಗನ್ನಡ.

Sandhi is two sounds joining without pause. ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾತಿಲ್ಲ — and in ಹೊಸಗನ್ನಡ the ಕ even changes to ಗ! Level 8 is all about these changes.

ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗುವುದೇ ಸಮಾಸ.

ನಿಯಮ 4

ಮಳೆಯ ಕಾಲ = ಮಳೆಗಾಲ; ಬೆಟ್ಟದ ತಾವರೆ = ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ; ಕಣ್ಣ ಪನಿ = ಕಂಬನಿ.

A samasa is two or more words fusing into one: ಮಳೆಯ ಕಾಲ becomes ಮಳೆಗಾಲ; ಬೆಟ್ಟದ ತಾವರೆ becomes ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ; ಕಣ್ಣ ಪನಿ (eye's drop) becomes ಕಂಬನಿ (tear).

ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ; ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳೇ ಸೇರಿ ಹೊಸ ಒಂದು ಪದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಮಾಸಪದವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ: ಮಳೆಗಾಲ ಎಂಬುದರ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯ “ಮಳೆಯ ಕಾಲ”. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಗಳ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ.

In sandhi, sounds join; in samasa, meanings join to give birth to a new word. Unpacking a compound is called its ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯ: the vigraha of ಮಳೆಗಾಲ is ಮಳೆಯ ಕಾಲ. Level 11 explores the kinds of compounds.

ಇನ್ನೆರಡು ಪದ-ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು: ಧಾತುವಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿ ಆದ ಪದ ಕೃದಂತ — ಓಡು ಧಾತುವಿನಿಂದ ಓಟ; ಓದು ಧಾತುವಿನಿಂದ ಓದುವುದು, ಓದಿದ; ನೋಡು ಧಾತುವಿನಿಂದ ನೋಟ. ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿ ಆದ ಪದ ತದ್ಧಿತ — ಕನ್ನಡದಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ, ಸಾಲದಿಂದ ಸಾಲಗಾರ, ಬಡ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಡತನ. ಧಾತುವಿನ ಮಗು ಕೃದಂತ; ನಾಮಪದದ ಮಗು ತದ್ಧಿತ — ಇಷ್ಟು ನೆನಪಿದ್ದರೆ ಸಾಕು!

Two more word-factories: a ಕೃದಂತ is built on a verb root — from ಓಡು (run) comes ಓಟ (a run); from ಓದು come ಓದುವುದು, ಓದಿದ; from ನೋಡು comes ನೋಟ (a look). A ತದ್ಧಿತ is built on a noun — from ಕನ್ನಡ comes ಕನ್ನಡಿಗ (a Kannadiga), from ಸಾಲ comes ಸಾಲಗಾರ (debtor), from ಬಡ comes ಬಡತನ (poverty). Child of a root: krudanta; child of a noun: taddhita — that is all you need for now!

ಅಭ್ಯಾಸ · Practice

ಪದವನ್ನು ಅದರ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ. Match the compound with its expansion.

ಓಟ ಎಂಬ ಪದ ಯಾವ ಬಗೆಯದು? What kind of word is ota (a run)?

ಕನ್ನಡಿಗ ಎಂಬ ಪದ ಯಾವ ಬಗೆಯದು? What kind of word is kannadiga?

ಪದವನ್ನು ಅದರ ಬಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ. Match each word with its type.

ಸಂಧಿಗೂ ಸಮಾಸಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನು? What is the key difference between sandhi and samasa?

ಬಳಸಿ ನೋಡಿ · Use it

ಈ ಪದಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪಿಗೆ ಹಂಚಿ: ಊರಿಂದ, ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು, ಮಾಡುವುದು, ಮೋಸಗಾರ. ಆಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ಒಂದು ಸಮಾಸಪದ ಹುಡುಕಿ ಅದರ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯ ಹೇಳಿ.

Sort these into the four bins: ಊರಿಂದ (sandhi), ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು (samasa — great door), ಮಾಡುವುದು (krudanta), ಮೋಸಗಾರ (taddhita). Then find one compound from your own speech and give its vigraha.