ಪಾಠಕ್ರಮ → Level 8 · ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣ → ಪಾಠ 5
Level 8 · Lesson 5 ಆಗಮಸಂಧಿ — ವಕಾರಾಗಮ
Āgama sandhi II: the v-glide
ಉ, ಊ, ಅ, ಆ, ಒ, ಓ ಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದರೆ ವಕಾರ ಆಗಮ — ಗುರುವನ್ನು, ಮಗುವಿಗೆ, ಹೂವನ್ನು.
After ಉ/ಊ/ಅ/ಆ/ಒ/ಓ a v-glide is inserted: ಗುರುವನ್ನು, ಮಗುವಿಗೆ, ಹೂವನ್ನು.
ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ · You already know this
“ಗುರುವನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ”, “ಮಗುವಿಗೆ ಹಾಲು ಕೊಡು”, “ಹೂವನ್ನು ಮುಡಿದಳು” — ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದದ್ದು ಯ್ ಅಲ್ಲ, ವ್. ಹಿಂದಿನ ಪಾಠದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಆಗಮಸಂಧಿಯ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.
In ಗುರುವನ್ನು, ಮಗುವಿಗೆ, ಹೂವನ್ನು the inserted glide is ವ್, not ಯ್. Together with the last lesson this completes the āgama picture: front vowels call ಯ್, back/open vowels call ವ್.
ನಿಯಮಗಳು · The rules
ಗುರು+ಅನ್ನು=ಗುರುವನ್ನು, ಮಗು+ಅನ್ನು=ಮಗುವನ್ನು, ಮಗು+ಇಗೆ=ಮಗುವಿಗೆ, ಹೂ+ಅನ್ನು=ಹೂವನ್ನು, ಹೂ+ಇನ=ಹೂವಿನ. ಮರ+ಅನ್ನು=ಮರವನ್ನು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅ-ಕಾರದ ಮುಂದೆಯೂ ವಕಾರವೇ ಬರುತ್ತದೆ.
ಗುರುವನ್ನು, ಮಗುವನ್ನು, ಮಗುವಿಗೆ, ಹೂವನ್ನು, ಹೂವಿನ — and after ಅ-final stems too: ಮರ+ಅನ್ನು=ಮರವನ್ನು. The dative of ಮಗು is ಮಗು+ಇಗೆ, so vowels meet and ವ್ steps in: ಮಗುವಿಗೆ.
ಲೋಪವೋ ಆಗಮವೋ? ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಮಾತಿಲ್ಲ — ಲೋಪ ಮಾಡಿದರೂ ಅರ್ಥ ಕೆಡದು. ಆದರೆ ಮಗು+ಇಲ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾದರೆ “ಮಗಿಲ್ಲ” ಆಗಿ ಅರ್ಥ ಕೆಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗುವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಕಾರಾಗಮ. ಅರ್ಥವೇ ತೀರ್ಪುಗಾರ.
Lopa or āgama? In ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಮಾತಿಲ್ಲ elision is harmless. But ಮಗು+ಇಲ್ಲ would collapse into the broken ಮಗಿಲ್ಲ — so the glide rescues it: ಮಗುವಿಲ್ಲ. Meaning is the judge, exactly as ಸೂತ್ರ 5 said.
ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ · Step by step
- ಗುರು + ಅನ್ನು — ಉ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಅ ಸ್ವರ; ಲೋಪವಾದರೆ ಅರ್ಥ ಕೆಡುತ್ತದೆ
- ಗುರು + ವ್ + ಅನ್ನು — ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ ವಕಾರ ಆಗಮ
- ಗುರುವನ್ನು — ವ್ + ಅ = ವ — ಆಗಮಸಂಧಿ
- ಮಗು + ಇಗೆ — ಚತುರ್ಥೀ ಪ್ರತ್ಯಯ ಇಗೆ; ಉ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಇ ಸ್ವರ
- ಮಗು + ವ್ + ಇಗೆ — ವಕಾರ ಆಗಮ
- ಮಗುವಿಗೆ — ವ್ + ಇ = ವಿ — ಆಗಮಸಂಧಿ