ಪಾಠಕ್ರಮ → Level 11 · ಸಮಾಸ-ಕೃತ್-ತದ್ಧಿತ → ಪಾಠ 5
Level 11 · Lesson 5 ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸ
Dvandva: pair compounds
ಎಲ್ಲ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಜೋಡಿ ಸಮಾಸ — ಕೈಕಾಲು, ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು, ಗಿಡಮರ.
Compounds listing equals, where every member's meaning counts: ಕೈಕಾಲು, ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು, ಗಿಡಮರ.
ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ · You already know this
“ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಬಾ”, “ಊರಿನಲ್ಲಿ ಗಿಡಮರ ಹಸಿರಾಗಿವೆ” — ಇಂಥ ಮಾತು ದಿನವೂ ಕೇಳುತ್ತೀರಿ. ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಒಂದೇ ಪದ ಮಾಡುವ ಈ ಬಗೆ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸ.
You hear these daily: ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೋ (wash your hands and feet), ಗಿಡಮರ ಹಸಿರಾಗಿವೆ (the plants and trees are green). Joining two equal things into one word is the dvandva compound.
ನಿಯಮಗಳು · The rules
ಕೈಕಾಲು = ಕೈಯೂ ಕಾಲೂ. ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪದಕ್ಕೂ “ಊ” ಸೇರುತ್ತದೆ — ಇದು ದ್ವಂದ್ವದ ಗುರುತು. ತತ್ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದ ಪ್ರಧಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸಮ.
ಕೈಕಾಲು = ಕೈಯೂ ಕಾಲೂ (the hand AND the foot). The vigraha tags each member with ಊ (and) — the dvandva signature. Unlike tatpuruṣa, no member outranks the other.
ಅಣ್ಣ + ತಮ್ಮ → ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು; ತಂದೆ + ತಾಯಿ → ತಂದೆತಾಯಿಗಳು. ಜೋಡಿ ಸೇರಿ ಹಲವರಾದದ್ದರಿಂದ “ಅಂದಿರು”, “ಗಳು” ಎಂಬ ಬಹುವಚನ ಸಹಜ.
ಅಣ್ಣ + ತಮ್ಮ → ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು (brothers); ತಂದೆ + ತಾಯಿ → ತಂದೆತಾಯಿಗಳು (parents). Since the pair adds up to more than one person, the compound naturally wears a plural ending.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು · Examples
| ಪದ | Meaning | ಟಿಪ್ಪಣಿ · Note |
|---|---|---|
| ಕೈಕಾಲು | hands and feet | ಕೈಯೂ ಕಾಲೂ |
| ಗಿಡಮರ | plants and trees | ಗಿಡವೂ ಮರವೂ |
| ಆನೆಕುದುರೆ | elephants and horses | ಆನೆಯೂ ಕುದುರೆಯೂ |
| ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು | brothers | ಅಣ್ಣನೂ ತಮ್ಮನೂ |
| ತಂದೆತಾಯಿಗಳು | parents | ತಂದೆಯೂ ತಾಯಿಯೂ |
- ಅಣ್ಣನೂ + ತಮ್ಮನೂ — ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯ — ಸಮುಚ್ಚಯ
- ಅಣ್ಣ + ತಮ್ಮ — ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಲೋಪ
- ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು — ಜೀವವಾಚಕ — ಬಹುವಚನ ಪ್ರತ್ಯಯ “ಅಂದಿರು”