ಪಾಠಕ್ರಮ → Level 11 · ಸಮಾಸ-ಕೃತ್-ತದ್ಧಿತ → ಪಾಠ 7
Level 11 · Lesson 7 ಕ್ರಿಯಾ ಸಮಾಸ ಮತ್ತು ಗಮಕ ಸಮಾಸ
Kriyā and gamaka: Kannada's own compounds
ನಾಮಪದ + ಕ್ರಿಯೆ ಸೇರುವ ಕ್ರಿಯಾ ಸಮಾಸ (ಕಣ್ಮುಚ್ಚು, ಮೈಮರೆ); ಸರ್ವನಾಮ/ಕೃದಂತ ಪೂರ್ವಪದದ ಗಮಕ ಸಮಾಸ (ಆ ಮನೆ, ಮಾಡಿದಡುಗೆ).
Two compounds special to Kannada grammar: noun + verb (kriyā) and pronoun/participle + noun (gamaka).
ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ · You already know this
“ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತನು”, “ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತಳು” — ಈ ಪದಗಳ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಅಡಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ, ಕನ್ನಡಕ್ಕೇ ವಿಶೇಷವಾದ ಎರಡು ಸಮಾಸಗಳನ್ನು ಇಂದು ನೋಡೋಣ.
Inside ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ (closing the eyes) and ಮೈಮರೆತಳು (she lost herself) hides a verb. Today we meet two compound types that Kannada grammar counts as its own, beyond the Sanskrit-derived six.
ನಿಯಮಗಳು · The rules
ಕಣ್ಮುಚ್ಚು = ಕಣ್ಣನ್ನು ಮುಚ್ಚು; ಮೈಮರೆ = ಮೈಯನ್ನು ಮರೆ; ಕೈಮುಗಿ = ಕೈಯನ್ನು ಮುಗಿ. ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ “ಅನ್ನು” ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಉತ್ತರಪದ ಕ್ರಿಯೆ — ಇದೇ ಗುರುತು.
ಕಣ್ಮುಚ್ಚು = ಕಣ್ಣನ್ನು ಮುಚ್ಚು (close the eyes); ಮೈಮರೆ = ಮೈಯನ್ನು ಮರೆ; ಕೈಮುಗಿ = ಕೈಯನ್ನು ಮುಗಿ (fold the hands). Signature: the vigraha shows the accusative ಅನ್ನು, and the second member is a verb.
ಅದು + ಮನೆ → ಆ ಮನೆ; ಇದು + ಊರು → ಈ ಊರು; ಮಾಡಿದುದು + ಅಡುಗೆ → ಮಾಡಿದಡುಗೆ. ಶಾಲಾ ವ್ಯಾಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೂಢಿಯ ನಿರೂಪಣೆ; ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಭೇದ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಈ ಸರಳ ರೂಪವನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತೇವೆ.
ಅದು + ಮನೆ → ಆ ಮನೆ (that house); ಇದು + ಊರು → ಈ ಊರು; ಮಾಡಿದುದು + ಅಡುಗೆ → ಮಾಡಿದಡುಗೆ (the food that was cooked). This is the standard school treatment; grammars differ on fine details, so we keep to this simple core.
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ · Derivations
- ಕಣ್ಣನ್ನು + ಮುಚ್ಚು — ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯ — ದ್ವಿತೀಯಾ ಸಂಬಂಧ
- ಕಣ್ + ಮುಚ್ಚು — ವಿಭಕ್ತಿ ಲೋಪ; ಕಣ್ಣು ಎಂಬುದರ ಮೊಟಕು ರೂಪ
- ಕಣ್ಮುಚ್ಚು — ಕ್ರಿಯಾ ಸಮಾಸ ಸಿದ್ಧ
- ಮಾಡಿದುದು + ಅಡುಗೆ — ಕೃದಂತ ಪೂರ್ವಪದ — ಗಮಕ ಸಮಾಸ
- ಮಾಡಿದ + ಅಡುಗೆ — ಪ್ರತ್ಯಯಭಾಗ ಲೋಪ
- ಮಾಡಿದಡುಗೆ — ಲೋಪ ಸಂಧಿ