ಅಲಂಕಾರದ ಪರಿಚಯ
Figures of speech: upame, rūpaka, dṛṣṭānta

ಉಪಮೆ, ರೂಪಕ, ದೃಷ್ಟಾಂತ — ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳ ಸರಳ ಪರಿಚಯ.

Three core figures of meaning, with simple examples.

ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ · You already know this

“ಅವಳ ಮಾತು ಜೇನಿನಂತೆ ಸಿಹಿ” — ಹೀಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ನಿಮಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಮಾತಿಗೆ ಒಡವೆ ತೊಡಿಸುವ ಈ ಬಗೆಗಳಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಎಂದು ಹೆಸರು.

You compare naturally: ಅವಳ ಮಾತು ಜೇನಿನಂತೆ ಸಿಹಿ (her words are honey-sweet). Such ornaments of speech are ಅಲಂಕಾರ — today, the three you will meet most in reading.

ನಿಯಮಗಳು · The rules

ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಅಂತೆ, ಹಾಗೆ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉಪಮಾಲಂಕಾರ.

ನಿಯಮ 1

ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ — ಉಪಮೇಯ (ಹೋಲಿಸಲಾದದ್ದು); ಚಂದ್ರ — ಉಪಮಾನ (ಹೋಲಿಕೆಯ ವಸ್ತು); ಅಂತೆ — ವಾಚಕ ಪದ; ಸೌಂದರ್ಯ — ಸಮಾನ ಧರ್ಮ.

ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ (her face is beautiful like the moon). Four parts: ಉಪಮೇಯ the face, ಉಪಮಾನ the moon, the comparison word ಅಂತೆ, and the shared quality (beauty).

ಹೋಲಿಕೆಯ ಪದವಿಲ್ಲದೆ ಉಪಮೇಯ-ಉಪಮಾನಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ.

ನಿಯಮ 2

ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಂತೆ ಎನ್ನಲಿಲ್ಲ — ಸಂಸಾರವೇ ಸಾಗರ ಎಂದು ಅಭೇದ ಹೇಳಿದೆವು. “ಅಂತೆ” ಮಾಯವಾದರೆ ಉಪಮೆ ರೂಪಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಾಗರ (the ocean that is worldly life): no ‘like’ — life IS the ocean. Remove the comparison word from a simile and identity remains: that is rūpaka, the metaphor.

ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಇಟ್ಟರೆ ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.

ನಿಯಮ 3

ಜ್ಞಾನ ಬಂದೊಡನೆ ಅಜ್ಞಾನ ತೊಲಗುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯ ಮೂಡಿದೊಡನೆ ಕತ್ತಲೆ ಓಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು ವಾಕ್ಯ — ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಅದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಭಾವವೇ ದೃಷ್ಟಾಂತದ ಜೀವ.

ಜ್ಞಾನ ಬಂದೊಡನೆ ಅಜ್ಞಾನ ತೊಲಗುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯ ಮೂಡಿದೊಡನೆ ಕತ್ತಲೆ ಓಡುತ್ತದೆ (as knowledge comes ignorance flees; as the sun rises darkness runs). Two sentences, one truth mirrored — the bimba-pratibimba structure of dṛṣṭānta.

ಅಭ್ಯಾಸ · Practice

“ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ಮೃದು” — ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? Which figure is this?

“ಬದುಕು ಒಂದು ಪಯಣ” — ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? Life is a journey — which figure?

ಭಾಗ ಗುರುತಿಸಿ — ಮುಖ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರ. Identify the parts of the simile.

ಉಪಮೆಯಿಂದ “ಅಂತೆ” ತೆಗೆದು ಅಭೇದ ಹೇಳಿದರೆ ________ ಅಲಂಕಾರ. Simile minus the comparison word becomes ________.

ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರದ ಗುರುತು ಯಾವುದು? What marks a dṛṣṭānta?